Józef Chełmoński – polskość na obrazach

Józef Chełmoński jest jednym z najwybitniejszych i najsłynniejszych twórców w historii malarstwa polskiego. Nie ma chyba polaka, który nie zna jego dzieł takich jak obrazy ręcznie malowane: „Babie lato” czy „Bociany”. Podziwiać można je z muzeach, oraz licznych reprodukcjach na przykład w podręcznikach szkolnych, albumach ze sztuką czy na pocztówkach.

Chełmoński na większości swoich dzieł ukazywał piękno krajobrazu polskiego i polskiej wsi. Jego umiłowanie to przyrody i swojskości piękna polskiego krajobrazu ukazywał poprzez swoje obrazy ręcznie malowane na płótnie, które dziś utożsamiamy z pojęciem „polskości”.

Polskość tę malarz wyniósł z domu rodzinnego, gdzie od najmłodszych lat uczono go miłości i szacunku do ojczyzny, patriotyzmu i tradycji oraz dla ciężkiej pracy ludności chłopskiej, oraz poczucia sprawiedliwości. Aspekt „polskości” jest w dziełach Józefa Chełmońskiego wysunięty na pierwszy plan.

W okresie zaborów i okupacji odzyskanie przez ojczyznę niepodległości było nadrzędną sprawą, a dla twórców tamtego okresu było wręcz sprawą honoru. Obrazy stworzone przez Józefa Chełmońskiego świadczą o tym bardzo dobitnie. Patrząc na nie nawet dzisiaj możemy stwierdzić, że musiały budzić w ówczesnych polakach tęsknotę za utraconą ojczyzną i chęć jej odzyskania.
Inspiracją dla wielu obrazów Chełmońskiego były literacki dzieła naszego narodowego wieszcza, Adama Mickiewicza. Sam malarz stwierdził, że „Pan Tadeusz” był słońcem jego młodości.
Podobnie jak Mickiewicz, Chełmoński stworzył obraz polskiego krajobrazu, który oddziaływał na ducha polaków i wzywał ich do walki o kraj. Z tą różnicą, że Chełmoński nie tworzył go słowem jak Mickiewicz, tylko pędzlem. Patriotyczny duch znajdujący się w obrazach tego malarza jest ponad czasowy i wzbudza zachwyt od wielu dekad aż do dzisiaj.

Można śmiało powiedzieć, że Józef Chełmoński tak samo jak i wiele innych malarzy i poetów pobudzając swą sztuką naród, przyczynił się (może nie bezpośrednio), do odzyskania przez nasz kraj wolności.